|
Sprawozdanie z udziału w prelekcji
„A, B, C teczek”
w Instytucie Pamięci Narodowej
Dnia 15 listopada 2004 r. uczniowie naszej szkoły: Emilia Kraszewska, Joanna
Korzeniewska, Marcin Małyszko i Joanna Kopczewska (wszyscy
z klasy III a LO) wzięli udział w spotkaniu w Instytucie Pamięci Narodowej,
które było pierwszym z cyklu czterech prelekcji przeznaczonych dla białostockich
maturzystów-pasjonatów historii najnowszej. Tematem było: „A, B, C teczek”.
Joanna Kopczewska przygotowała następujące sprawozdanie z tego ciekawego
wykładu:
Wstęp
IPN jest wielkim archiwum istnienia agentury w Polsce Ludowej. Najwięcej akt
znajduje się w Warszawie. Reszta rozsiana jest po całej Polsce.
W Białymstoku IPN mieści się w Starosielcach na ul. Meksykańskiej. Gdyby
wszystkie teczki ułożyć jedną obok drugiej, to utworzyłyby one linię długości 80
km.
Cele:
Bezpieka miała na celu
a) przeciwdziałanie
b) rozpoznawanie
c) przeciwdziałanie
działalności antypartyjnej. Uwięzionym i ukaranym w PRL-u można było być za
słuchanie Radia Wolna Europa, roznoszenie propagandowych ulotek itp.
Rekrutowanie agentów:
Do bezpieki można było dostać się metodą korka, worka i rozporka. Metoda korka
była przeznaczona dla zawodowych kierowców
np. taksówkarzy. Gdy wcześniej śledzony pan prowadził samochód pod wpływem
alkoholu, zatrzymywała go milicja i stawiała ultimatum: albo zostanie agentem i
odzyska prawo jazdy, albo nie, i pozostanie bez pracy. Metoda worka była niczym
innym jak przekupstwem. Nisko opłacani pracownicy chętniej na nią przystawali.
Ostatni sposób werbunku odnosił się głównie do mężów. Jeśli pan podczas
delegacji zdradził swoją żonę wszystko to było nagrywane na wideo i stanowiło
podstawę do szantażu. W przypadku opornych "tajniaków" stosowano tortury.
Obiekt zainteresowań:
Na celowniku bezpieki znajdowali się:
a) opozycjoniści
b) potomkowie żołnierzy AK i innych z okresu II wojny światowej
c)"sprawy obiektowe" (monitorowanie zjazdów, sympozjów, obiektów)
Metody:
a) przegląd korespondencji (losowy; część otwieranych listów zaklejano, inne już
nigdy nie trafiały do adresatów)
b)podgląd
c) podsłuch pokojowy i telefoniczny
Słowniczek:
Aby zrozumieć świat szpiegów należy znać podstawowe zwroty agentów. Osoba
rozpracowywana to "figurant". Obstawianie np. sympozjów szpiegami zwane było
"ubezpieczaniem imprezy". Figurant, który zdawał sobie sprawę, że jest śledzony,
"konrolował się" itp.
Przykłady:
Bardziej znane przykłady pracy bezpieki to:
-śmierć księży: Popiełuszki, Zycha, Suchowolca
-w 1983 zamordowanie syna opozycyjnej poetki-Grzegorza Przemyka
-osoba senatora Ostoji-Owsianego (gdy udał się do IPN-u by rutynowo sprawdzić
czy bezpieka śledziła jego osobę dowiedział się, że tak,
a szpiegiem był jego najlepszy przyjaciel, którego znał od 40 lat, ojciec
chrzestny jego dzieci)
-żona Pawła Jasienicy - rzadki przykład kobiety-agenta, która wyszła za
Jasienicę na rozkaz bezpieki i codziennie pisała na niego raporty)
Ciekawostka!
Fragment korespondencji między SB a agentem: urząd pyta, dlaczego nie napisał on
wczoraj donosu, na co szpieg odpisał: "w domu jest jeden stół, wczoraj raport
pisał ojciec". Jest to przykład autentyczny i świadczy
o tym, jak rozpowszechnione było donosicielstwo.
Zakończenie
IPN nie jest instytucją karzącą. Wspomaga m.in. procesy lustracyjne posłów,
senatorów i prokuratorów.
Ze względu na to, że pracownicy instytutu mają dostęp do tajemnicy państwowej i
obciążających wiele osób dokumentów, posiadają
tzw. certyfikaty bezpieczeństwa. Dzięki temu możemy być spokojni o los dowodów.
Joanna Kopczewska kl III a LO
|
